Pomoc psychologiczno-pedagogiczna

      • INTEGRACJA

      • Nauczyciel współorganizujący w przedszkolu

        Tylko w szkołach i przedszkolach integracyjnych oraz w szkołach i przedszkolach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi zatrudnia się dodatkowo nauczycieli posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego.

        Nauczyciele ci :
        1) prowadzą wspólnie z innymi nauczycielami zajęcia edukacyjne oraz wspólnie z innymi nauczycielami i ze specjalistami realizują zintegrowane działania i zajęcia, określone w programie; 
        2) prowadzą wspólnie z innymi nauczycielami i ze specjalistami pracę wychowawczą z uczniami niepełnosprawnymi;
        3) uczestniczą, w zajęciach edukacyjnych prowadzonych przez nauczycieli oraz w zintegrowanych działaniach i zajęciach określonych w programie; 
        4) udzielają pomocy nauczycielowi prowadzącemu zajęcia edukacyjne. 
        Zatrudniony w oddziale integracyjnym nauczyciel wspierający musi posiadać kwalifikacje do pracy z uczniem niepełnosprawnym w zakresie niepełnosprawności dziecka - surdopedagog, tyflopedagog, oligofrenopedagog.

           W zależności od potrzeb dzieci z niepełnosprawnością nauczyciel wspierający powinien :
        - diagnozować potrzeby i oceniać możliwości ucznia,
        - prowadzić indywidualne zajęcia dydaktyczne i wyrównawcze oraz zgodne ze swoimi kwalifikacjami - zajęcia specjalistyczne
        - prowadzić działania zmierzające do integracji i bezpiecznego funkcjonowania ucznia niepełnosprawnego w społeczności przedszkola.
        Nauczyciel wspomagający zobowiązany jest do opracowania indywdualnego(dla każdego dziecka) programu edukacyjno-terapełtycznego -IPET, uwzględniając zalecenia zawarte w Orzeczeniu o kształceniu specjalnym wydanym przez Poradnię psychologiczno-pedagogiczną.
        Nauczyciele pracujący w grupie integracyjnej pełnią funkcje równorzędne, w równym stopniu są odpowiedzialni za grupę, nie ma sztywnego, formalnego podziału zadań. Współpraca nauczycieli  dotyczy wszystkich dziedzin pracy.

        W takiej współpracy niezbędna jest wzajemna akceptacja i ustalenie wspólnej linii postępowania bowiem wzajemne relacje obojga nauczycieli wpływają w sposób znaczący na dzieci oraz ich rodziców.
        Od tej współpracy w dużej mierze zależy powodzenie istnienia i funkcjonowania grupy integracyjnej.

        Nauczyciele :
        - prowadzą dokumentację,
        - oceniają postępy dzieci,
        - planują współpracę z rodzicami i specjalistami,
        - planują imprezy grupowe i uroczystości,
        - urządzają salę
        - czuwają nad zabawą dzieci

        Dominującą formą pracy w oddziale integracyjnym jest praca indywidualna, dlatego każde dziecko, także zdrowe osiąga w zakresie swoich możliwości maksymalne wyniki.
        Współpraca wychowawców jest  ogromnie ważna, za najistotniejsze należy uważać ścisłe trzymanie się przyjętych zasad, wzajemne uzupełnianie się i współodpowiedzialność za wychowanków.
        Praca nauczyciela wspomagającego nie ogranicza się  jednak tylko do samego wspomagania dzieci niepełnosprawnych w czasie zajęć.

        Aby integracja przebiegała prawidłowo i pomyślnie konieczne są pewne stałe działania nauczyciela:
        - Uważne obserwowanie stosunków zachodzących między uczniami, aby wykryć ewentualne nieprawidłowości we wzajemnych relacjach;
        - Wyjaśnianie dzieciom pełnosprawnym przyczyn obniżonej sprawności kolegów;    
        - Informowanie o trudnościach tych dzieci i potrzebnej im pomocy, także mówienie w jakich sytuacjach i w jaki sposób można tej pomocy udzielić;
        - Traktowanie trudności i zaburzeń samopoczucia dziecka jako zjawisko naturalne;
        - Uwrażliwianie dzieci pełnosprawnych na przeżycia związane z niepełnosprawnością, a także uczenie prospołecznych zachowań;
        - Eksponowanie możliwości dziecka, które mogą zwiększać jego atrakcyjność   w grupie;
        - Zachęcanie dzieci do aktywnego uczestnictwa w różnych czynnościach w czasie  zajęć, udzielanie im wsparcia w chwilach zniechęcenia;
        - Eksponowanie przed całą grupę osiągnięć dzieci niepełnosprawnych, wyjaśniane przy tym, że dzieci te pokonując swoją niesprawność osiągnęły bardzo dużo;
        - Dbanie o to, by dzieci niepełnosprawne były w nieustannym kontakcie ze swoimi rówieśnikami miały wiele okazji do wspólnego podejmowania różnych działań;
        - Unikanie podziału grupy na dzieci pełnosprawne i niepełnosprawne, wskazywani  im, że wszystkie mają jednakowe prawa i obowiązki.
        - Prowadzenie rozmów z rodzicami wszystkich dzieci w celu wyjaśnienia im potrzeby rozwijania właściwych kontaktów między dziećmi, wskazywanie wartości tego rodzaju więzi dla wszystkich dzieci;
        - Kontaktowanie się indywidualne z rodzicami w celu wymiany informacji dotyczących ich dzieci, udzielaniu rodzicom porad dotyczących pomocy dziecku w nauce      

        Dziecko niepełnosprawne w świadomości społecznej
        Historia ludzkości ukazuje, iż przez wieki stosunek społeczeństwa wobec niepełnosprawnych był niechętny. Dopiero w miarę rozwoju cywilizacji w wyniku zmieniających się realiów życia, zaczęto w inny sposób podchodzić do problemu niepełnosprawności poczynając od formy pomocy charytatywnej aż do kształcenia opartego na przystosowaniu jednostki niepełnosprawnej jako pełnowartościowej godnej żyć w społeczeństwie. Jednym z najbardziej podstawowych warunków zaistnienia i powodzenia idei integracji jest rozbudzenie świadomości społecznej i ukształtowanie pozytywnej postawy w stosunku do osób niepełnosprawnych. Niewłaściwe postawy społeczne w stosunku do osób niepełnosprawnych mogą być skutkiem różnych przyczyń takich jak: lęk, brak wiedzy, nieumiejętność zachowania się w ich towarzystwie. Te niewłaściwe postawy społeczeństwa stanowią same w sobie poważny problem uniemożliwiający często skuteczne prowadzenie procesu integracji. Wynika stąd uzasadniona potrzeba kształtowania pozytywnego nastawienia i właściwych postaw a nade wszystko rozpowszechniania wiedzy, która jest podstawą wszelkiego zrozumienia. W związku z tym ważne jest przygotowanie ludzi pełnosprawnych do prawidłowego oddziaływania na żyjących wśród nich niepełnosprawnych. Kształtowanie pozytywnych, właściwych postaw społeczeństwa sprzyja powstawanie i działalność placówek integracyjnych, których hasłem przewodnim jest stwierdzenie, że „ uczestnictwo dzieci niepełnosprawnych w życiu placówki oświatowej czyni ją lepszą dla wszystkich”.

        INTEGRACYJNY SYSTEM KSZTAŁCENIA

        Dziecko specjalnej troski, tak jak każde inne ma prawo do swojego miejsca w społeczeństwie a jego niepodważalnym prawem jest rozwój, natomiast organizacja przedszkoli z oddziałami integracyjnymi należy do zadań własnych gmin.

        Celem pracy wychowawczej w grupie integracyjnej jest przede wszystkim integracja dzieci niepełnosprawnych ze środowiskiem społecznym, rozumiana jako włączenie dzieci z zaburzeniami rozwojowymi w życie grupy rówieśniczej na zasadzie równości praw i obowiązków oraz stworzenie warunków do przekraczania barier rozwojowych.

        Integracja jest formą aktywizacji życia dzieci pokrzywdzonych przez los oraz obalania wśród całkiem sprawnych i zdrowych swego rodzaju stereotypów, że upośledzony czy kaleki to jednocześnie gorszy ,któremu można jedynie współczuć. I tu pojawia się zasadniczy cel integracji w ramach oświaty: od najmłodszych lat pokazywać zdrowym dzieciom ich niepełnosprawnych rówieśników jako osoby godne szacunku i uznawania, których nie należy się w żaden sposób obawiać, a którym można pomóc poprzez partnerskie traktowanie.

        Co w takim razie daje integracja dzieciom?
        - Przynosi obustronne korzyści
        - Przełamuje wszelkie bariery
        - Uczy w naturalny sposób tolerancji
        - Chroni przed izolacją
        - Powoduje wzrost motywacji do działania
        - Uczy mądrze sobie pomagać

        Dziecko z Zespołem Downa  w przedszkolu

        Zespół Downa to wrodzone zaburzenie spowodowane  obecnością dodatkowego chromosomu 21 lub jego części na skutek translokacji chromosomu, może też wystąpić mozaikowa postać trisomii 21, gdy w organizmie oprócz komórek z trisomią są też komórki prawidłowe.

        Wśród  cech fizycznych wskazujących na wystąpienie Zespołu Downa wymienić można:

        - Skośne ustawienie szpar powiekowych, które z reguły są wąskie i krótkie,
        - Występowanie białych plamek na tęczówce,
        - Małe i nisko osadzone uszy, 
        - Małe usta, jama ustna mniejsza od przeciętnej, podniebienie wąskie i wysoko wysklepione, tzw. gotyckie, wiotkie mięśnie żuchwy i języka, co powoduje otwarte usta,
        - Twarz sprawia wrażenie płaskiej, gdyż grzbiet nosa jest płaski, a kości policzkowe są ostające
        - Mniejsza głowa,
        - Kończyny górne i dolne są krótkie w stosunku do tułowia,
        - Dłonie i stopy są szerokie, palce krótkie,
        - Słabe napięcie mięśniowe

        Dzieci z Zespołem Downa wykazują wysoką gotowość do naśladowania. Można wśród nich wyróżnić:
        - Dzieci ruchliwe, czasem nadruchliwe, wykazujące zainteresowanie tym co je otacza, łatwo nawiązujące kontakty z innymi osobami,
        - Dzieci spokojne, zahamowane, izolujące się, wykazujące się małą aktywnością

        Dzieci te, podobnie jak ich rówieśnicy, wykazują zainteresowanie sobą i światem, realizują się poprzez wielokierunkową aktywność poznawczą. Ogromną rolę w pokazywaniu własnych możliwości i pomysłów na poznawanie otaczającego świata odrywają rodzice, terapeuci, nauczyciele.  Bez odpowiedniej stymulacji rozwoju, wdrażania codziennych nawyków z zakresu samoobsługi, rozwijania poszczególnych sfer rozwojowych, dzieci z Zespołem Downa mają w znacznym stopniu ograniczone możliwości rozwojowe.

        Możliwości  i potrzeby dziecka powinny przekładać się na realizowane w przedszkolu cele edukacyjne i rewalidacyjne. Nauczyciele i specjaliści w przedszkolu dążą do:
        - Nawiązania z dzieckiem pozytywnych relacji jako wyjściowych do pobudzania aktywności zadaniowej dzieci i ich sprawczości w zakresie relacji społecznych i komunikacji z innymi dziećmi, osobami z bliskiego otoczenia,
        - Dostosowania przebiegu zajęć do możliwości dziecka związanych z jego poziomem aktywności,
        - Wypracowania skutecznego sposobu komunikacji opartego o komunikację werbalną i ( lub) wspomagającą czy alternatywną,
        - Uzyskania przez dziecko jak najpełniejszej samodzielności w zakresie czynności samoobsługowych, związanych z codziennym jego funkcjonowaniem,
        - Motywowania dziecka do podejmowania proponowanych zabaw i zadań oraz realizowania ich do końca

        Zależnie od problemów, z jakimi musi poradzić sobie niepełnosprawny przedszkolak, należy zastosować ćwiczenia i zabawy stymulujące:
        - Prawidłowy sposób oddychania
        - Prawidłowy sposób gryzienia, żucia, połykania, jedzenia, picia,
        - Właściwą pracę aparatu artykulacyjnego, fonacyjnego,
        - Pracę i integrację poszczególnych zmysłów,
        - Percepcję słuchową i wzrokową
        - Aktywność i sprawność ruchową,
        - Umiejętności z zakresu naśladownictwa i zabawy,
        - Umiejętność rozumienia komunikatów i poleceń,
        - Poznawania siebie i otoczenia oraz rozwój myślenia

        Wymienione obszary stymulacji nauczyciel realizuje w ścisłej współpracy ze specjalistami-logopedą, oligofrenopedagogiem, rehabilitantem oraz rodzicami dziecka.